Protestantse Kerk in Nederland
Protestantse gemeente te Wichmond
 
 
Over de kerk: T. Wiersum Over de kerk: T. Wiersum
Calvijn en Paas

In de laatste weken hebben twee theologen mij geholpen om weer eens na te denken over de kerk. De eerste is Calvijn, die in het vierde deel van zijn Institutie over de kerk schrijft, en de tweede is de huidige hoogleraar missiologie en interculturele theologie aan de Theologische Universiteit Kampen, Stefan Paas.
 
Missiologie

Als ik het woord missiologie intik op mijn computer, dan verschijnt er een rode streep onder. Dat betekent dat de computer dit woord niet herkent. Dit wijst op de voortgang van  de secularisatie - het uit elkaar gaan van het christendom en de huidige westerse cultuur. Er is een kloof ontstaan tussen de geloofstaal en de taal van de geseculariseerde wereld waar wij deel van uitmaken.  Het betekent dat er steeds meer vertaald zal moeten worden, willen kerk en samenleving zich überhaupt nog kunnen begrijpen. Wat is dan missiologie? Een ander woord voor missiologie is (christelijke) zending, oftewel, overdracht, oftewel reclame.  Reclame? Ja, nu spreek je duidelijke taal, daar weten we alles van! Nou, het is niets anders. Hoe brengen we als kerk ons product aan de man? Wat hebben we te koop?  Hoe bevelen we het aan?  We moeten het de moderne mens aanpraten. Hoe doen we dat?  We moeten het in ieder  geval doen op een integere manier.  We moeten geen valse informatie gaan geven over ons product.  De moderne samenleving heeft de waarheid hoog in het vaandel, iedere vorm van bedrog is terecht verdacht.  Laten we eerlijk zijn over wat we hebben en wie we zijn.

Klein zijn is niet verkeerd.

We zijn klein. Uit het meest recente onderzoek blijkt dat ongeveer 12% van de Nederlandse bevolking vandaag regelmatig naar de kerk gaat.  Maar dat is volgens Stefan Paas geen reden tot wanhoop.  Vóór de komst van de christenheid, waarmee bedoeld wordt de gekerstende westerse samenleving, was het aantal christenen ook rond de 10%. Met de bekering van de Romeinse keizer Constantijn in de vierde eeuw van onze jaartelling werd het christendom een staatsgeloof.  Doop en belijdenis onderging iedereen automatisch.  Dat was de christenheid (niet te verwarren met het christendom).  Die christenheid breidde zich uit over heel Europa.  De bewoners van onze streek zijn er rond het jaar 800 bij gekomen, mede dankzij het zendingswerk van Ludger. De christenheid heeft tot ongeveer 1970 bestaan, maar is nu voorbij. Het automatisme van de overdracht van het geloof is eruit. Ik heb in Wichmond in twee jaar één kind gedoopt en niemand tot belijdenis gebracht. We gaan terug naar rond de 10%, het aantal dat er bewust voor kiest om het christelijk geloof te (blijven) volgen. Een normaal aantal, zegt Paas. Hetzelfde als voor de bekering van de keizer. We mogen vertrouwen dat het niet verder zal dalen. Calvijn zegt dat we niet moeten vrezen dat de kerk ooit een keer zal verdwijnen.  Zij dankt haar bestaan aan God en Hij houdt haar in stand.   Daar vertrouwen we dan maar op.

De kerk is voordat zij doet.

Maar wat is nou precies de rol van dat kleine aantal?  Wat is de opdracht van die kerk, die een kleine minderheid vormt in de samenleving?  In de eerste plaats moet de kerk het besef hebben dat zij is voordat zij doet. Dit zegt Paas. De kerk is er.  De kerk bestaat bij de gratie Gods en wordt in stand gehouden door de prediking van het woord en de bediening van de sacramenten, zegt Calvijn.  De kerk bestaat.  Het is voor mij altijd weer een wonder dat er een kerkdienst in Wichmond plaatsvindt.  De klok wordt geluid en mensen komen en er is kerk! Er is kerk geweest door de eeuwen heen en er is kerk vandaag. De kerk is er. Laten we beginnen met dat te constateren. Zij is een gegeven, zij bestaat dankzij de geest van God.

Loven en bidden namens het dorp

Als we het nu gaan hebben over wat de kerk tot taak heeft, dan moeten we beginnen met: God loven.  De kerk bestaat om de lofzang van de gemeenschap te brengen tot een God die de hemel en de aarde geschapen en gered heeft door Zijn zoon.  De 10% brengt namens de 100% van Wichmond-Vierakker de lof aan God.  Het is mooi als die 10% representatief is van de gemeenschap. Enkele kinderen, een paar tieners, een paar twintigers, een paar dertigers, veertigers, vijftigers, zestigers, wat meer ouderen (de wijzen, die veel gezien hebben en die weten: dit is waardevol). Een gemeente van mensen die allen op hun eigen individuele wijze geloven, maar die wel gezamenlijk naar de preek luisteren en af en toe zich laten bedienen met de sacramenten.  Paas zegt: je kunt beter een kleine maar representatieve gemeente hebben, met alle kleuren en kanten, dan een grote homogene. Er zijn streekkerken waar honderden, zo niet duizenden naartoe gaan, en er zijn ook bijbelbelt kerken, maar het mooiste is een gemeente die echt representatief is van haar gemeenschap en die namens die gemeenschap de lof brengt, de dank aan God voor schepping en voor het heil.   Wat betekent Gods heil voor ons – voor onze gemeenschap?  Een bloeiende, warme gemeenschap! Daar dank voor brengen. En namens de gemeenschap gebed voor de gemeenschap. De gemeente heeft een priesterlijke rol.  Een priester brengt offers namens de gemeenschap, het offer van dank en lofprijzing namens het dorp.  En een priester bemiddelt tussen mensen en God en dus bidt de gemeente voor de gemeenschap waar zij deel van uitmaakt. Zo is de kerk goed  bezig. Zij is. Zij functioneert. Zij vervult haar rol door lofzang en voorbede op zondagochtend. Iedere zondagochtend.  In haar eigen gemeenschap, op haar dorp waar zij gevestigd is, daar!

De dominee

Heb je een dominee nodig?  Calvijn zegt van wel.  Hij verwijst naar Malachie 2,7:  “Kennis ligt op de lippen van de priester en waarheid zoekt men in wat hij zegt, want hij is een bode van de Heer van de hemelse machten.” Calvijn gaat in op de vraag wat je moet doen als je dominee waardeloos is. Niet je kerk verlaten, zegt Calvijn.  Er is niets ergers dan achter dominees aan gaan lopen of de gemeente vaarwel gaan zeggen. Het gaat om de gemeente, om de heelheid van de kerk. Er is geen volmaakte gemeente.  De gemeente bestaat bij de gratie Gods, is niet altijd goed bezig, heeft zijn zwakke punten, maar geeft niet, trouw blijven, doorgaan. En telkens weer in gedachte roepen wat de kerk is.   De kerk is een door God geconstitueerde plaatselijke gemeente. De kerk is voordat zij iets doet, iets goed doet of fout. Haar eerste taak is de wekelijkse lofzang en voorbede.

Een teken van het koninkrijk Gods

Haar tweede taak, die niet losgezien kan worden van haar eerste, en zelfs niet van haar essentie, is dat zij dingen moet doen die tekenen zijn van het koninkrijk Gods, van het koninkrijk der hemelen, van … hoe moet ik het zeggen: de volmaaktheid, het volle leven -iets dat al verwezenlijkt is door de opstanding van Jezus.  Hoe laat je dat zien als kerk? Door gebaren. Zelfs al zou morgen de wereld vergaan, toch plant ik vandaag een boom, uit geloof in de overwinning van het leven op de dood. Zoiets. Alles wat de kerk doet moet in het licht staan van deze overtuiging: Jezus leeft, Hij heeft het kwaad en de dood overwonnen. Een klein gebaar is genoeg. Het hoeft alleen maar te verwijzen naar die werkelijkheid waar wij in geloven en die buiten zicht is van velen. Misschien zullen ogen van mensen open gaan als die verwijzing zichtbaar wordt, even, in iets, een actie, van korte duur, een gebaar, zoals het brengen van een bos bloemen. Is het veel in de ogen van de wereld? Nee.  Is het belangrijk? Ja.
 
 
terug
 
 
 
 

Kerkdienst H.A.
datum en tijdstip 17-11-2019 om 10.00 uur

Kinderoppas: Annet Heuvelink

Uitgangscollecte: college van diakenen
meer details

Kerkdienst laatste zondag Kerkelijk jaar
datum en tijdstip 24-11-2019 om 10.00 uur
Kinderoppas: Janneke Harmsen

Uitgangscollecte: college van kerkrentmeesters
meer details

 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.