Protestantse Kerk in Nederland
Protestantse gemeente te Wichmond
 
 
Boeddhisme en christendom - Tim Wiersum Boeddhisme en christendom - Tim Wiersum
In het kader van de permanente educatie van predikanten volgde ik in augustus een driedaagse cursus bestaande uit een serie lezingen. De eerste ging over boeddhisme en christendom – wat zijn de raakvlakken?  Dit is een relevante vraag. Het boeddhisme heeft zich sinds de jaren 60 van de vorige eeuw een grote plek veroverd in het geseculariseerde westen. Ook in ons land doen veel mensen aan yoga of zenboeddhisme. Het lijkt wel alsof het boeddhisme het westerse gat van verloren geloof weer opvult. Wat spreekt aan in het boeddhisme en kan de kerk daar iets van leren?
Wat is boeddhisme?                        
De Boeddha leefde in de vijfde/vierde eeuw voor Christus in het zuiden van Nepal. Hij kwam tot het inzicht dat er achter alle vormen van bestaan een heldere bron schuilt, een leegte, van waaruit alle vorm in verscheidenheid voortkomt. Al wat bestaat is voorwaardelijk. De kosmos is een eenheid.  “Vorm verdeelt de eenheid” zegt een boeddhistisch lofdicht.  “De geheime bron is klaar een doorschijnend.  Haar vertakkingen zijn duister en stromen overal.” (Sandokai).  Pijn ontstaat in de mens door diens verlangen zich aan die tijdelijk bestaande vertakkingen vast te klampen en daarin geheel op te gaan.   De oorzaak van alle pijn is begeerte, passie, het verlangen, want dat stuit uiteindelijk altijd op teleurstelling, bijvoorbeeld vanwege ziekte, ongeluk, aftakeling en uiteindelijk de dood. Een boeddhsitische tekst luidt:  
“En dit is de edele waarheid van het opheffen van het leed: het is het opheffen van de begeerte, zodat er geen hartstocht meer is.” (uit de Theravada, Boeddha's preek te Benares – home.hccnet.nl/am.siebers/religies/reli-boedd.htm).
Afstand doen van begeerte houdt in:  door concentratie (meditatie), je verstrooide zelf, dat opgegaan is in allerlei dingen, samenrapen, en vervolgens dat zelf leeg maken, zodat je alles met mededogen maar 
tegelijk passieloos kunt beschouwen vanuit de bron. Uiteindelijk is je eigen ik ook maar een vorm, een voorwaardelijk fenomeen, een illusie.  Dat ik moet je uitblazen (nirvana betekent uitblazen) zodat je opgaat in de leegte.  In die leegte ben je vrij en adem je mee met de kosmos.  Vanuit die dagelijkse discipline kan je dan het leven weer aan, zonder te lijden aan pijn.  Het is niet zo dat pijn verdwijnt.  Het lijden eraan wordt minder.  De wereld is zoals die is, en je kunt het accepteren. Je krijgt rust.     

Waarom populair? 

Annewieke Vroon, onderzoekster aan de Vrije Universiteit van Amsterdam en gever van de bovengenoemde lezing, zag daar drie redenen voor. Ten eerste hebben velen in het westen een probleem met het traditionele godsbeeld van een God als een man op een wolk die over alles regeert en tot wie men bidt maar die meestal niet antwoordt. Carel ter Linde, die in augustus in onze kerk een lezing hield, verwijst naar dit probleem in zijn boek Wat doe ik hier in Godsnaam?  “De voorstelling van ‘een God in de hemel’ is een voor onze dagen riskante voorstelling. In de taal van de zondagse preek , de gebeden en liederen, heeft zij haar legitieme en  zelfs onmisbare plaats.  Buiten de  kerk wekt zij bevreemding op. Men begrijpt niet dat iemand geloven kan in een of ander Opperwezen dat ons ziet en hoort, laat staan hoe hij naar al die miljoenen gebeden kan luisteren. Men verbaast zich erover dat zo’n god de mensen zo kan zien lijden en dan niets doet, en kan het geloof alleen verklaren als een illusie, als een wonderlijk vertrouwen in een wezen dat niet bestaat” (95). Het christelijke godsbeeld zorgt voor een tweespalt: God en de schepping zijn gescheiden.
 De Boeddha ziet de eenheid en de verbondenheid, en tegelijk de relativiteit van alle dingen. Hij zit gelaten onder een boom en glimlacht.   Christus hangt verwrongen aan een kruis en roept “Mijn God, mijn God, waarom heb u mij verlaten?” Dit schrikt af.
Een tweede reden voor de populariteit van het boeddhisme in onze tijd is dat het de moderne mens middelen biedt om overeind te blijven in alle drukte.  Boeddshisme draagt een spirituele methode aan om de rust te vinden, ook in de pijn van het bestaan.
Een derde reden is dat het boeddhisme goed past bij onze moderne individualistische instelling. In het boeddhisme werk je vooral aan je eigen zelf. Het christendom, daarentegen, wil je lid maken van een gemeente waarin je bezorgd moet zijn om de ander en vaak niet genoeg aan je zelf toekomt. 

Zijn er raakvlakken tussen boeddhisme en christendom en kunnen wij er iets van overnemen?

Christenen geloven niet alleen in een god op een wolk en noch is ons beeld van Christus  alleen maar dat van een gemartelde mens. Annewieke Vroon verwees naar het principe van leegte dat ook in de Bijbel te vinden is. Een belangrijke Bijbelse tekst luidt: “Die gezindheid moet onder u heersen die ook in Christus Jezus was: Hij die bestond in de gestalte van God heeft er zich niet aan willen vastklampen gelijk aan God te zijn. Hij heeft zichzelf ontledigd” (Filippenzen 2:7). Ontledigen: jezelf leeg maken. Afstand doen van je begeerten, loslaten. Dit zijn boeddhistische doelen en hier doet God de Zoon precies dat. Er is zeker vertwijfeling aan het kruis, maar er is ook overgave:  “Vader in uw handen beveel ik Mijn geest.” Tevens weet ook Jezus van onze behoefte aan rust. Hij zegt: “Kom tot mij en vind de rust” (Matteus 11:28).

Misschien is het belangrijkste wat wij van het boeddhisme kunnen leren het punt dat wij meer gericht moeten zijn op onszelf en het zoeken naar die rust. Daar hebben wij de middelen wel voor. Ook binnen het christendom is er de weg van meditatie waardoor je jezelf leeg maakt, of beter: leeg laat maken met behulp van de Geest van Christus, die zichzelf ontledigde. Om vervolgens in vrede en met liefde te kunnen leven.  We zouden meer tijd hiervoor in onze diensten kunnen inbouwen – tijden van stilte waarin de kerkganger de gelegenheid krijgt om tot verlossing te komen. De kerkdienst als rustpunt in je week. “In rust en inkeer ligt jullie redding, in geduld en vertrouwen ligt jullie kracht” (Jesaja 30:15b).
 
terug
 
 
 
 

Dienst
datum en tijdstip 09-04-2020 om 20.00 uur
Witte donderdag
meer details

Dienst
datum en tijdstip 10-04-2020 om 20.00 uur
Goede vrijdag
meer details

Dienst
datum en tijdstip 12-04-2020 om 10.00 uur
1e Paasdag
meer details

Dienst
datum en tijdstip 19-04-2020 om 10.00 uur
meer details

 
Stand van zaken en richtlijnen coronavirus in en rondom kerk en gemeente

In verband met de toestand rondom het coronavirus (COVID-19) heeft de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) donderdagmiddag 12 maart j.l. richtlijnen uitgevaardigd met betrekking tot de wijze van handelen in en om de kerk en gemeente in de komende weken.

Wij raden u aan om steeds de de actuele informatie van de Rijksoverheid en het RIVM via de media te volgen en zo mogelijk te bekijken op de website: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-covid-19

Voor de regionale situatie kunt u de site van de GGD in uw regio bekijken: https://www.ggd.nl/

Het landelijke bureau van de PKN informeert de gemeenten, kerkenraden en het publiek via de eigen website: https://www.protestantsekerk.nl/nieuws/richtlijnen-rondom-het-coronavirus/

De kerkenraad houdt zich zeker gedurende deze crisis zoveel mogelijk aan alle adviezen en richtlijnen in het belang van de volksgezondheid.

Over de maatregelen die wij binnen onze eigen gemeente hebben genomen en/of nog zullen nemen kunt u lezen op onze website.
Wij proberen de informatie steeds te actualiseren zodra daar aanleiding toe is.


 

 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.