Protestantse Kerk in Nederland
Protestantse gemeente te Wichmond
 
 
Boekbespreking – Tim Wiersum Boekbespreking – Tim Wiersum
“ Mijn ongeloof is de vrucht van heel veel studie” – aldus Maarten ’t Hart, in zijn meest recente boek, Magdalena.
Het is vrij gemakkelijk om argumenten in te brengen tegen het geloof.  Ik kan er direct vier bedenken.
Geloof in tegenstrijd met gedrag.  Hoe vaak heb ik het argument niet gehoord dat mensen die geloven doorgaans schijnheilig zijn. Ze zeggen dat ze in een God van liefde geloven, gaan vroom naar de kerk, maar in hun dagelijks leven zijn ze vaak hard of oneerlijk. 
Als God bestaat, waarom laat hij onschuldige mensen dan lijden?  Waarom moeten goede mensen ziek worden?  Waarom kunnen criminelen rustig hun gang gaan?  Als Hij zou bestaan, zou er eerlijk beloond en gestraft worden. Maar zo is het niet op aarde.  Of God is machteloos, en dus niets waard, of Hij bestaat niet.
De moderne wetenschap heeft geloof onnodig gemaakt.  Geloven in God komt uit een tijdperk waarin de mens nog niets kon verklaren.  Nu weten we waar de aarde vandaan komt. De aarde is een klein stipje in een gigantische kosmos. Het is niet het grote meesterwerk van een Bijbelse God die zich bij zijn schepping hoofdzakelijk met maar één kleine planeet bezig houdt.
De Bijbel spreekt zich alsmaar tegen. Kijk alleen maar naar dat scheppingsverhaal. In het eerste hoofdstuk wordt de mens pas op de zesde dag geschapen, dus nadat de aarde en de planten en de dieren er al zijn, maar in hoofdstuk 2 wordt hij aan het begin geschapen, en daarna pas de planten en de dieren. De Bijbel zit vol met dat soort contradictie. Hoe kan je nou geloven met zo’n onbetrouwbaar boek als basis?
 
Deze argumenten komen anekdotisch aan de orde in Maarten ’t Harts boek “Magdalena”. Het boek verscheen in februari dit jaar (2015) en kreeg in juni reeds zijn elfde druk. Het gaat over zijn moeder, Lena,  die in 2012 overleed op 92-jarige leeftijd.  Het is een boeiend verhaal, deels omdat het zo geestig geschreven is.  Lena bleef heel haar leven streng gelovig, terwijl zoon Maarten geleidelijk een godloochenaar werd, maar zonder dat dat tot een breuk leidde tussen hem en zijn moeder. De band tussen beiden bleef hecht tot aan het eind, en dat maakt ook dat het boek het lezen waard is. Een van de Bijbelse verhalen die ’t Hart in Magdalena behandelt, is dat van Noach. Hij komt het regelmatig tegen als hij naar de kerk gaat, in zijn jeugd.  Er wordt naar verwezen bij iedere doop (er werd in die tijd veel gedoopt.) Als ’t Hart veertien is, leest hij in een encyclopedie dat er op aarde ongeveer twee miljoen diersoorten wonen.  Hij bedenkt dan dat er zowat een miljoen in zee rondzwemmen, dus moeten er ongeveer tweemiljoen dieren (van iedere soort een mannetje en een wijfje) de ark in zijn gegaan.  Hij gaat dan uitrekenen dat als je twintig seconden voor het laden van een dier moet tellen, je op z’n minst twintigmaal twee miljoen seconden nodig hebt om alle dieren aan boord te krijgen, en dat het dus tienduizend uur, oftewel negenhonderd dagen moet hebben geduurd om de ark vol te laden.  Echter in de Bijbel staat dat de klus binnen een week geklaard werd.  Hier ligt een probleem. Zo komt ’t Hart door zijn studie langzamerhand af van het geloof waarmee hij werd opgevoed. Hij eindigt met het oordeel: het is allemaal kletskoek.   
Als gelovig mens vind ik het boeiend om iemand als Maarten ’t Hart te lezen.  ’t Hart weet waar hij het over heeft.  Hij kent de bijbel beter dan menig kerkganger en hij heeft veel over geloof nagedacht. Hoe reageer ik dan als ik zie hoe ’t Hart het verhaal van de ark van Noach helemaal onderuit haalt?  Een predikant leest de Bijbel en de krant. Ik lees de krant en zie daar bijna wekelijks dat het niet goed gaat met de aarde. Vorige week stond weer op de voorpagina van de weekeditie van de Britste Guardian (de krant die ik lees) deze kop: A climate crisis in paradise – een klimaatcrisis in het paradijs.  De mooie kleurenfoto eronder toonde veel blauw met hier en daar wat groene kronkels. Het waren de Rock eilanden in de Stille Oceaan, een geliefd vakantieoord. Die dreigen te verdwijnen. Op de Fiji-eilanden, ook in de Stille Oceaan, is klimaatverandering dagelijks gesprek.  “Kinderen hier in de Stille Oceaan praten over klimaatverandering net zoals kinderen elders over tv of over school praten”, zegt Unicef medewerkster Dr Karen Allen in dat artikel. En de premier van de Fiji eilanden, Frank Bainimarama, beweert dat hij en allen in de regio de onschuldige toeschouwers zijn van de grootste dwaasheid aller tijden. Hij doelt op het menselijk gedrag dat tot de stijging van de zeespiegel leidt. Dan wil ik zeggen tegen Maarten ’t Hart:  ik ben  toch nog niet helemaal klaar met dat verhaal van Noach. Ik vind het best geestig wanneer jij het letterlijk leest en het belachelijk maakt, maar het zou toch wel eens kunnen dat het anders is bedoeld. Ik kijk dan niet zozeer naar de wonderbaarlijke redding als naar de oorzaak van die overstroming in dat verhaal. Die overstroming heet de zondvloed. Als wij vandaag dat verhaal lezen, is de strekking voor ons dan niet dit: dat er een band ligt tussen hoe wij ons gedragen op aarde en wat er gebeurt met de natuur? Als ik de moderne wetenschap mag geloven (en volgens ’t Hart zou ik dat zeker moeten doen) dan is het voor vrijwel 100 procent zeker dat de opwarming van het klimaat door menselijk gedrag wordt veroorzaakt en dat, als dit zo doorgaat, onze planeet niet alleen voor volken op de eilanden in de Stille Oceaan onbewoonbaar zal worden, maar overal, en zeker voor mensen in een laag land als Nederland.  Als je dan dat Bijbelverhaal over Noach vandaag met een beetje intelligentie leest, dan zie je iets heel actueels: namelijk dat de mens, net als in dat verhaal (met uitzondering van Noach) niet als een rationeel handelend wezen bezig is, en dat de hardnekkigheid en de onverschilligheid van onze dwaasheid tot desastreuze natuurlijke consequenties kunnen leiden, en dat sommige profeten dat voorzien. Het verhaal van Noach, en overigens de hele Bijbel, is geschreven om ons aan het denken te zetten. Het boek van Maarten ’t Hart gaat nu bij mij in de boekenkast.  De Bijbel niet. Maarten ’t Hart, hoe grappig ik hem ook vind, heeft geen  antwoorden op de grote vragen van onze tijd. De Bijbel volgens mij wel. 
 
 
terug
 
 
 
 

Kerkdienst H.A.
datum en tijdstip 17-11-2019 om 10.00 uur

Kinderoppas: Annet Heuvelink

Uitgangscollecte: college van diakenen
meer details

Kerkdienst laatste zondag Kerkelijk jaar
datum en tijdstip 24-11-2019 om 10.00 uur
Kinderoppas: Janneke Harmsen

Uitgangscollecte: college van kerkrentmeesters
meer details

 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.